Shloka 48
Daṇḍotpatti-kathana (Origin and Function of Daṇḍa) — वसुहोम–मान्धातृ संवाद
ईश्वरेण प्रयत्नेन कारणात् क्षत्रियस्य च | दण्डो दत्त: समानात्मा दण्डो हीद॑ सनातनम्
īśvareṇa prayatnena kāraṇāt kṣatriyasya ca | daṇḍo dattaḥ samānātmā daṇḍo hīdaṁ sanātanam ||
Bhīṣma nói: “Do mệnh lệnh của Đấng Tối Thượng và do nỗ lực có chủ ý của con người—và bởi đó là nguyên do cùng bổn phận đã được ấn định cho giai cấp Kṣatriya—daṇḍa, vốn công bình trong bản tính, đã được thiết lập. Quả thật, nguyên lý daṇḍa ấy là vĩnh cửu trong cõi đời này.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Daṇḍa—lawful coercion and punishment—is a timeless principle meant to uphold dharma. It is to be applied with an impartial nature (samānātmā), and its administration is especially tied to the Kṣatriya’s role in protecting social order, under the overarching ordinance of Īśvara and through human effort.
In the Śānti Parva’s instruction on rājadharma, Bhīṣma is teaching Yudhiṣṭhira about kingship and justice. Here he explains why the power to punish exists, grounding it in divine ordinance, practical effort, and the Kṣatriya’s governing responsibility.