Shloka 46
Daṇḍotpatti-kathana (Origin and Function of Daṇḍa) — वसुहोम–मान्धातृ संवाद
भिक्षुका: प्राड्विवाकाश्व मौहूर्ता दैवचिन्तका: । कोशो मित्राणि धान्यं च सर्वोपकरणानि च
bhikṣukāḥ prāḍvivākāś ca mauhūrtā daivacintakāḥ | kośo mitrāṇi dhānyaṃ ca sarvopakaraṇāni ca ||
Bhīṣma nói: “Những người khất sĩ, các bậc biện sĩ uyên thâm, các nhà chiêm tinh và những người suy niệm về thần linh; quốc khố, đồng minh, kho lương, cùng mọi loại khí cụ và tài nguyên—tất cả cũng được kể vào những thành phần nuôi dưỡng một vương quốc. Trong đạo lý trị quốc này, nhà nước được xem như một thân thể sống: nhiều chi thể nâng đỡ nó, nhưng kỷ cương và quyền trừng phạt hợp pháp (daṇḍa) được coi là công cụ chủ yếu, vì nhờ đó trật tự được sinh thành và gìn giữ giữa mọi phần.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse situates various social specialists and material resources—legal experts, astrologers/diviners, treasury, allies, provisions, and equipment—as essential supports of the kingdom, within a broader rājadharma framework where the state is viewed as an organism whose stability ultimately depends on daṇḍa (lawful discipline/punishment) to maintain order.
In the Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on rājadharma (the duties of kings). Here he continues enumerating the elements that uphold a polity—both personnel and resources—clarifying how governance relies on coordinated ‘limbs’ of the state and the regulating force of authority.