Shloka 2
Nakula’s Counsel on Yajña, Dāna, and Tyāga (नकुलोपदेशः—यज्ञदानत्यागविचारः)
अनुरुध्य महा प्राज्ञो क्षातुश्चित्तमरिंदम । व्यूढोरस्को महाबाहुस्ताम्रास्यो मितभाषिता,वैशम्पायनजी कहते हैं--राजन्! अर्जुनकी बात सुनकर नकुलने भी सम्पूर्ण धर्मात्माओंमें श्रेष्ठ राजा युधिष्ठिरकी ओर देखकर कुछ कहनेको उद्यत हुए। शत्रुओंका दमन करनेवाले जनमेजय! महाबाहु नकुल बड़े बुद्धिमान् थे। उनकी छाती चौड़ी, मुख ताम्रवर्णका था। वे बड़े मितभाषी थे। उन्होंने भाईके चित्तका अनुसरण करते हुए कहा
anurudhya mahāprājñaḥ kṣātuś cittam ariṃdama | vyūḍhorasko mahābāhus tāmrāsyo mitabhāṣitā ||
Vaiśampāyana nói: Hỡi bậc chế ngự kẻ thù, Nakula vô cùng trí tuệ, thuận theo ý hướng của người anh mà cất lời. Ngực nở, tay mạnh, mặt ánh sắc đồng, lời nói chừng mực; chàng bàn việc với sự tiết chế—cho thấy lưỡi được rèn luyện và lòng trung thành với lời khuyên chính trực sẽ dẫn đường cho hành động trong lúc cân nhắc.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights ethical speech and disciplined counsel: wisdom is shown not only by strength or status but by restraint (mitabhāṣitā) and by aligning one’s words with righteous intent rather than impulse.
Vaiśampāyana describes Nakula’s demeanor and readiness to speak: he follows his brother’s intention, and—broad-chested, strong-armed, and measured in speech—he begins to address the situation before the king (Janamejaya).