Shloka 21
Bhṛtya-niyoga: Role-appropriate appointment of servants and protection of the royal treasury (भृत्यनियोगः कोशरक्षणं च)
संगृहीतजनो<स्तब्ध: प्रसन्नचदन: सदा । सदा भृत्यजनापेक्षी न क्रोधी सुमहामना:
saṅgṛhītajano 'stabdhaḥ prasannavadanaḥ sadā | sadā bhṛtyajanāpekṣī na krodhī sumahāmanāḥ ||
Bhishma dạy rằng: người lãnh đạo phải quy tụ và giữ lấy người hiền, từ bỏ sự cứng đờ u tối, và luôn giữ nét mặt hòa nhã. Phải chăm lo nhu cầu của tôi tớ và kẻ nương tựa, không để cơn giận trút lên bất kỳ ai, và giữ tấm lòng rộng rãi, hào sảng—nhờ đó duy trì hòa thuận và trị nước theo chính đạo.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A ruler or responsible person should cultivate people through kindness and steadiness: be approachable (not rigid or arrogant), keep a pleasant demeanor, care for servants and dependents, avoid anger, and remain magnanimous—these traits preserve loyalty and dharmic order.
In the Shanti Parva’s instruction on dharma and governance, Bhishma is advising Yudhishthira on the qualities of an ideal leader—how to relate to people, manage temperament, and sustain a harmonious household or kingdom.