Shloka 62
Vyāghra–Gomāyu Saṃvāda (व्याघ्रगोमायु संवाद) — Testing Character Beneath Appearances
मूर्खाणां पण्डिता द्वेष्या दरिद्राणां महाधना: । अधार्मिकाणां धर्मिष्ठा विरूपाणां सुरूपिण:
mūrkhāṇāṃ paṇḍitā dveṣyā daridrāṇāṃ mahādhanāḥ | adhārmikāṇāṃ dharmiṣṭhā virūpāṇāṃ surūpiṇaḥ ||
Bhīṣma dạy rằng oán ghét thường không sinh từ tổn hại, mà từ sự tương phản: kẻ ngu ghét người trí, kẻ nghèo ghen người cực giàu, kẻ bất chính không ưa người chính trực bền vững, và kẻ xấu xí đố kỵ người đẹp. Bài kệ phơi bày một nhược điểm đạo đức—lòng đố kỵ và sự ác cảm trước điều ưu tú—và ngụ ý rằng ta phải canh giữ sự thù hằn ấy trong chính mình, đồng thời nhận ra nó trong xã hội mà vẫn không rời dharma.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches that envy-driven hatred commonly targets those who embody what one lacks—wisdom, wealth, righteousness, or beauty. It warns that such aversion is a moral failing and encourages steadiness in dharma rather than resentment toward excellence.
In the Shanti Parva, Bhishma instructs Yudhishthira on dharma and right conduct after the war. Here he offers an observation about human tendencies—how certain groups habitually resent their opposites—to help the king understand social behavior and ethical pitfalls.