Shloka 5636
Vyāghra–Gomāyu Saṃvāda (व्याघ्रगोमायु संवाद) — Testing Character Beneath Appearances
आज्ञापयामास तदा गोमायुर्वध्यतामिति । ऐसा कहकर वे क्षणभरमें ही सियारके घरसे उस मांसको उठा लाये। मांसके अपहरणकी बात जानकर और उन सेवकोंकी बातें सुनकर शेरने उस समय यह आज्ञा दे दी कि सियारको प्राणदण्ड दे दिया जाय
ājñāpayāmāsa tadā gomāyur vadhyatām iti |
Bhīṣma nói: Khi ấy sư tử ra lệnh: “Hãy xử tử con chó rừng.” Nói xong, bọn gia nhân lập tức đến chỗ ở của chó rừng và mang miếng thịt ấy về. Khi sư tử biết việc miếng thịt bị trộm và nghe lời tường trình của gia nhân, nó liền ban lệnh rằng chó rừng phải chịu hình phạt tử hình. Câu chuyện nêu bật trách nhiệm của bậc quân vương trong việc bảo hộ điều được ký thác và trừng trị kẻ trộm, đồng thời cũng gợi lên vấn đề đạo lý về sự tương xứng của hình phạt.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The passage illustrates rājadharma: a ruler must uphold order by responding to wrongdoing (here, theft) and protecting entrusted property; it also invites reflection on whether punishment should be proportionate to the offense.
After learning that meat has been stolen and hearing the servants’ account, the lion orders that the jackal be executed; the servants retrieve the meat from the jackal’s dwelling, confirming the theft.