Shloka 20
Durgātitaraṇa—Conduct for Crossing Difficulties (दुर्गातितरणम्)
जो दूसरोंसे सम्मान नहीं चाहते, जो स्वयं ही दूसरोंको सम्मान देते हैं और सम्माननीय पुरुषोंको नमस्कार करते हैं, वे दुर्लघ्य संकटोंसे पार हो जाते हैं ।।
yo dūsarebhyaḥ sammānaṁ na icchanti, ye svayam eva dūsarān sammānaṁ dadati ca sammānīyān puruṣān namaskurvanti, te durlaṅghyān saṅkaṭān atitaranti. ye ca śrāddhāni kurvanti tithyāṁ tithyāṁ prajārthinaḥ, suviśuddhena manasā durgāṇy atitaranti te.
Bhīṣma nói: Những ai không khao khát được người khác tôn vinh, mà tự mình tôn kính người khác và cúi lạy bậc đáng kính—họ vượt qua được những gian nan khó vượt. Cũng vậy, những ai mong có con nối dõi, và vào mỗi ngày tithi theo lịch trăng đều làm lễ śrāddha cúng tổ tiên với tâm ý hoàn toàn thanh tịnh—họ cũng vượt khỏi những tai ương hiểm trở tưởng như không thể qua.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma teaches that humility and active respect—not craving recognition, honoring others, and bowing to the truly venerable—create moral strength that helps one overcome severe crises. He adds that sincere, pure-minded performance of ancestral śrāddha, especially by one seeking progeny, is also presented as a dharmic support that carries a person through difficult misfortunes.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma after the war. Here he is listing conduct and observances that protect a person in adversity: social-ethical discipline (humility and honoring the worthy) and ritual-ancestral duty (regular śrāddha performed with purity of intention).