Shloka 15
Satya–Anṛta Viveka (Discrimination between Truth and Falsehood) | सत्य–अनृत विवेकः
अकूजनेन चेन्मोक्षो नावकूजेत् कथंचन । अवश्यं कूजितव्ये वा शड्केरन् वाप्पकूजनात्
akūjanena cenmokṣo nāvakūjet kathaṃcana | avaśyaṃ kūjitavye vā śaṅkeran vāppakūjanāt ||
Bhīṣma nói: “Nếu giải thoát có thể đạt được nhờ không kêu lên, thì trong bất cứ hoàn cảnh nào cũng chớ kêu. Nhưng nếu tiếng kêu là điều không thể tránh, thì đừng băn khoăn hay nghi ngại vì tiếng kêu ấy.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma frames a practical ethical point: if mere silence were sufficient for liberation, one should always remain silent; but since expression can be inevitable in life, one should not fall into scruples or anxiety about an unavoidable utterance. The emphasis is on realistic discipline rather than rigid, fear-driven restraint.
In Śānti Parva, Bhīṣma continues instructing Yudhiṣṭhira on dharma and right conduct. Here he uses a compact, proverbial argument about silence versus unavoidable speech/crying out to guide the king toward balanced, non-anxious ethical practice.