Shloka 106
Gaṇānāṃ Vṛttiḥ — On the Sustenance and Cohesion of Assemblies
Gaṇa-nīti
इस प्रकार श्रीमह्ाभारत शान्तिपर्वके अन्तर्गत राजधमनुशासनपर्वमें कालकवृक्षीय गुनिका उपदेशविषयक एक सौ छठा अध्याय पूरा हुआ
iti prakāraṁ śrīmahābhārate śāntiparvaṇi antaragate rājadharmānuśāsanaparvaṇi kālakavṛkṣīya-guṇikopadeśa-viṣayaka ekaśata-ṣaṣṭhaḥ adhyāyaḥ pūrṇaḥ
Như vậy kết thúc chương thứ một trăm lẻ sáu của Mahābhārata, thuộc Śānti Parva, trong phần giáo huấn về vương pháp (rājadharma), bàn về lời dạy gắn với ẩn dụ “Cây của Thời Gian” và lời khuyên của Guṇikā. Đây là đoạn khép lại một đơn vị trong sự chỉ dẫn của Bhīṣma về cách bậc quân vương phải hiểu thời gian, tính vô thường và hạnh kiểm chính đáng.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
As a concluding notice, it signals that the chapter’s instruction centers on rāja-dharma framed through the allegory of Time (kāla)—urging rulers to act with discipline and foresight, recognizing impermanence and the inevitability of change.
This is a colophon marking the completion of the chapter within Śānti Parvan’s rāja-dharma instruction. Bhīṣma’s discourse segment associated with Guṇikā and the ‘Tree of Time’ theme is formally closed.