Shloka 20
Nīti-upadeśa to a Rājaputra: Self-restraint, Alliances, and Rival-Management (नीतिउपदेशः)
कोशक्षये त्वमित्राणां वशं कौसल्य गच्छति । उभयत्र प्रयुक्तस्य धर्मेणाधर्म एव च
kośakṣaye tv amitrāṇāṁ vaśaṁ kauśalya gacchati | ubhayatra prayuktasya dharmeṇādharm eva ca |
Bhishma nói: “Khi kho tàng cạn kiệt, hỡi Kaushalya, một vị vua tất yếu rơi vào tay kẻ thù. Bởi kẻ trị vì cứ mãi bị lôi kéo về cả hai phía—lúc theo dharma, lúc theo adharma—thì của cải ắt bị rút sạch; và khi rương bạc trống không, nền tự chủ sụp đổ, trở nên mong manh trước thế lực thù địch.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A king’s strength rests on a well-maintained treasury; reckless conduct—whether justified as dharma or driven by adharma—can drain resources, and once the treasury is depleted the ruler loses autonomy and becomes subject to enemies.
In the Shanti Parva’s instruction on rājadharma, Bhishma advises a Kosala ruler (addressed as Kauśalya) about practical governance: financial depletion leads directly to political vulnerability and enemy domination.