Shloka 53
Kṣemadarśa–Kālakavṛkṣīya Saṃvāda: Counsel on Impermanence, Non-attachment, and Composure in Dispossession
महाह्नद: संक्षुभित आत्मनैव प्रसीदति । (इत्थं नरो5प्यात्मनैव कृतप्रज्ञ: प्रसीदति ।) एतदेवंगतस्याहं सुखं पश्यामि जीवितुम्
mahāhradaḥ saṁkṣubhita ātmanaiva prasīdati | itthaṁ naro 'py ātmanaiva kṛtaprajñaḥ prasīdati | etad evaṁgatasya ahaṁ sukhaṁ paśyāmi jīvitum |
Bhīṣma nói: “Một hồ lớn, dù bị khuấy đảo và xáo động, vẫn tự nhiên trở lại trong và lặng. Cũng vậy, người có trí hiểu vững vàng, đã được thanh tịnh, dù bị chấn động vẫn nhờ chính tự thân mà phục hồi sự an tĩnh và sáng tỏ. Vì thế, hỡi vương tử, việc con đạt đến trạng thái này—sự khởi lên của một tâm ý trong sạch trong lòng con—là điềm lành. Chỉ đời sống như thế ta mới xem là hạnh phúc chân thật.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
True clarity and peace are self-restored: even when the mind is disturbed, a person of steady wisdom (kṛtaprajña) returns to calm through inner discipline and the self’s own capacity for purification, like a lake settling back into clarity.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs a royal listener (addressed as “prince”), praising the emergence of pure, steady understanding and affirming that such an inwardly clarified life is the happiest and most auspicious way to live.