Shloka 4
Kṣemadarśa–Kālakavṛkṣīya Saṃvāda: Counsel on Impermanence, Non-attachment, and Composure in Dispossession
Devanagari script
राजोवाच अर्थेषु भागी पुरुष ईहमान: पुन: पुनः । अलब्ध्वा मद्विधो राज्यं ब्रह्मन् कि कर्तुमहति,राजाने इस प्रकार प्रश्न किया--ब्रह्मन्! मुनष्य धनका भागीदार समझा जाता है; किंतु मेरे-जैसा पुरुष बार-बार उद्योग करनेपर भी यदि राज्य न पा सके तो उसे क्या करना चाहिये?
Translation
Nhà vua hỏi: “Bạch Bà-la-môn! Người ta nói con người là kẻ có phần trong của cải nhờ nỗ lực của mình. Nhưng nếu một người như ta, dẫu gắng công hết lần này đến lần khác mà vẫn không giành được vương quyền, thì nên làm gì?”
Word by Word
राजाthe king
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3rd, Singular, Parasmaipada
अर्थेषुin/with regard to wealth (objects of gain)
अर्थेषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअर्थ
FormMasculine, Locative, Plural
भागीa sharer, entitled to a share
भागी:
TypeAdjective
Rootभागिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
पुरुषःa man
पुरुषः:
Karta
TypeNoun
Rootपुरुष
FormMasculine, Nominative, Singular
ईहमानःstriving, endeavoring
ईहमानः:
TypeVerb
Rootईह्
Formशतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Singular, Parasmaipada
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः
अलब्ध्वाnot having obtained
अलब्ध्वा:
TypeVerb
Rootलभ्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada
मद्विधःlike me, of my kind
मद्विधः:
TypeAdjective
Rootमद्विध
FormMasculine, Nominative, Singular
राज्यम्kingdom, sovereignty
राज्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootराज्य
FormNeuter, Accusative, Singular
ब्रह्मन्O Brahman (sage)
ब्रह्मन्:
Sampradana
TypeNoun
Rootब्रह्मन्
FormNeuter, Vocative, Singular
किम्what
किम्:
Karma
TypePronoun
Rootकिम्
FormNeuter, Accusative, Singular
कर्तुम्to do
कर्तुम्:
TypeVerb
Rootकृ
Formतुमुन् (infinitive)
अर्हतिis fit/ought
अर्हति:
TypeVerb
Rootअर्ह्
FormPresent, 3rd, Singular, Parasmaipada
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes