Shloka 26
Kṣemadarśa–Kālakavṛkṣīya Saṃvāda: Counsel on Impermanence, Non-attachment, and Composure in Dispossession
तस्यैव द्वियमाणस्य स्रोतसेव तपोधन । फलमेतत् प्रपश्यामि यथालब्धेन वर्तयन्
tasyaiva dvīyamānasya srotaseva tapodhana | phalam etat prapaśyāmi yathālabdhena vartayan ||
Bhīṣma nói: “Hỡi bậc giàu công khổ hạnh, ta thấy rõ đây là quả báo: như dòng nước cuốn trôi vạn vật, cũng vậy, bởi sức của Thời Gian, vương quốc của ta bị quét khỏi tay ta. Từ mất mát ấy, nay ta nếm trải nỗi sầu, và ta nuôi thân bằng cách xoay xở với bất cứ điều gì đến trong tay.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse teaches acceptance of the overpowering force of Time and the ethical discipline of contentment: when worldly power is lost, one should recognize the result as a consequence unfolding in time and live steadily on whatever is rightly obtained (yathālabdhena), without grasping or despair.
Bhishma, speaking in the Shanti Parva, reflects on the loss of sovereignty: he compares it to an object swept away by a river’s current, attributing the loss to the irresistible momentum of Kāla (Time). He describes the sorrow that follows and his present condition of subsisting on whatever he can obtain.