Shloka 24
Kṣemadarśa–Kālakavṛkṣīya Saṃvāda: Counsel on Impermanence, Non-attachment, and Composure in Dispossession
न च त्वमिव शोचन्ति तस्मात् त्वमपि मा शुच: । किं न त्वं तैनरे: श्रेयांस्तुल्यो वा बुद्धिपौरुषै:
na ca tvam iva śocanti tasmāt tvam api mā śucaḥ | kiṁ na tvaṁ tair nareḥ śreyān tulyo vā buddhi-pauruṣaiḥ ||
Bhīṣma nói: “Người khác không sầu khổ như ngươi; vậy ngươi cũng chớ sầu khổ. Chẳng phải ngươi ngang họ—thậm chí hơn họ—về trí tuệ và khí phách đó sao? Người không giàu vẫn sống, có kẻ còn trị vì vương quốc; trong số họ có người ngang ngươi về sự phân minh và dũng lực, có kẻ còn lớn hơn. Thế mà họ không chìm trong u sầu như ngươi. Vậy hãy dứt bỏ nỗi buồn.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Bhīṣma urges restraint over grief: sorrow is not a mark of wisdom or strength. One should measure oneself by buddhi (discernment) and pauruṣa (steadfast effort) and, like capable people who continue living and ruling despite hardship, cultivate composure and proceed with duty.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs and consoles the listener (the king seeking guidance after the war). Here he rebukes excessive lamentation, pointing out that many people—some equal or superior in intellect and valor—endure life’s conditions without collapsing into grief; thus the addressee should also abandon sorrow.