Shloka 25
मृदु-तीक्ष्ण-नीति तथा दुष्टलक्षण-विज्ञानम्
Measured Policy and the Recognition of Malicious Disposition
निहत्यैतानि चत्वारि मायां प्रति विधाय च । ततः शक््नोति शत्रूणां प्रहर्तुमविचारयन्
nihatyaitāni catvāri māyāṃ prati vidhāya ca | tataḥ śaknoti śatrūṇāṃ prahartum avicārayan |
Bhishma nói: “Khi đã diệt trừ bốn tật ấy và cũng bày sẵn đối sách trước sự lừa dối của kẻ thù, bấy giờ người ta mới có thể giáng đòn lên quân địch mà không do dự. Lời dạy là: muốn thắng lợi và trị quốc theo chính đạo, trước hết phải chế ngự những yếu nhược trong lòng mình, rồi mới lấy ý chí sáng suốt, đã chuẩn bị kỹ càng, mà đối diện mưu kế thù phương.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Eliminate four debilitating weaknesses (as indicated in the accompanying gloss: softness/over-tenderness, excessive reliance on punishment as a blunt tool, laziness, and negligence) and prepare a response to an enemy’s stratagem; only then should one act decisively. The ethical point is that disciplined self-control and prudent preparedness precede force.
In the Shanti Parva’s instruction on governance and conduct, Bhishma advises the listener on practical statecraft: first conquer internal faults, then neutralize the opponent’s deceptive tactics, and thereafter strike or act firmly without wavering when action is required.