Shloka 46
Śalya Installed as Commander; Coalition Agreement and Battle Arrays (शल्यसेनापत्यारोहणं व्यूहवर्णनं च)
बभूव पाण्डवेयानां सैन्यं च मुदितं नूप । सूतपुत्रस्य निधने जयं लब्ध्वा च मारिष,इति सत्य ब्रवीम्येष दुर्योधन न संशय: । “मैं रणभूमिमें कुन्तीके सभी पुत्रों और सामने आये हुए सोमकोंपर भी विजय प्राप्त कर लूँगा। इसमें भी संदेह नहीं कि मैं तुम्हारा सेनापति होऊँगा और ऐसे व्यूहका निर्माण करूँगा, जिसे शत्रु लाँघ नहीं सकेंगे। दुर्योधन! यह मैं तुमसे सच्ची बात कहता हूँ। इसमें कोई संशय नहीं है” माननीय नरेश! सूतपुत्र कर्णके मारे जानेसे विजय पाकर महान् धनुष एवं विशाल रथोंसे सुशोभित पाण्डव-सेना बहुत प्रसन्न हुई थी, मानो वह युद्धसे पार होकर निश्रिन्त हो गयी हो
sañjaya uvāca |
babhūva pāṇḍaveyānāṁ sainyaṁ ca muditaṁ nṛpa |
sūtaputrasya nidhane jayaṁ labdhvā ca māriṣa |
iti satyaṁ bravīmy eṣa duryodhana na saṁśayaḥ ||
Sañjaya thưa: “Tâu Đại vương, quân đội của các con Pāṇḍu bỗng tràn đầy hoan hỷ. Bởi khi con của người đánh xe (Karna) ngã xuống, họ giành được thắng lợi và vui mừng như thể đã vượt qua hiểm họa của chiến trường. Vì vậy ta nói với ngài điều ấy là sự thật, hỡi Duryodhana—không còn nghi ngờ gì.”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how the fall of a single pivotal warrior can transform the moral and strategic atmosphere of a war: victory and confidence surge, and fear recedes. It also underscores the narrator’s insistence on truthful reporting amid propaganda and despair.
Sanjaya reports that after Karna (called the Sūta’s son) is killed, the Pāṇḍava forces feel they have secured victory and become openly jubilant, as though they have crossed beyond the most dangerous phase of the battle.