Shloka 403
प्रलापं नृपते: श्र॒त्वा व्यद्रवन्त दिशो दश । मान्यवर! राजा दुर्योधनका यह विलाप सुनकर हजारों मनुष्योंकी आँखोंमें आँसू भर आये और वे दसों दिशाओंमें भाग चले
pralāpaṃ nṛpateḥ śrutvā vyadravanta diśo daśa |
Sañjaya nói: “Nghe tiếng than khóc của nhà vua, họ hoảng sợ, rối loạn, nước mắt tràn mi, rồi chạy tán loạn về mười phương”—một hình ảnh cho thấy khi nỗi đau và tuyệt vọng cất lên từ miệng bậc quân vương, nó có thể làm lung lay tinh thần kẻ chung quanh và khiến quân ngũ tan tác.
संजय उवाच
Educational Q&A
A ruler’s emotional collapse has public consequences: lamentation can spread panic, weaken resolve, and dissolve collective discipline. The verse highlights the ethical weight of leadership—self-control and steadiness protect others in crisis.
Sañjaya reports that after hearing the king’s lament, people around him lose composure and scatter in all directions, signaling disarray in the camp/army at a critical moment in the war.