Shloka 44
Duryodhana-vadha-pratikriyā: Harṣa, Nindā, and Kṛṣṇa’s Nīti-vyākhyā (Śalya-parva 60)
यस्तु कर्तास्य वैरस्थ निकृत्या निकृतिप्रिय: । सो<यं विनिहतः शेते पृथिव्यां पृथिवीपते
yastu kartāsya vairasya nikṛtyā nikṛtipriyaḥ | so 'yaṁ vinihataḥ śete pṛthivyāṁ pṛthivīpate ||
Sañjaya nói: “Nhưng kẻ đã dựng nên mối thù này bằng mưu gian—kẻ vui thích trong lừa trá—nay đã bị hạ sát và nằm đây trên mặt đất, hỡi bậc chúa tể của cõi đất. Thế là quả báo của những mưu kế quanh co và những phương lược phi đạo đã quay trở lại giáng xuống chính kẻ khởi xướng, giữa cảnh điêu tàn của chiến tranh.”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores an ethical principle repeatedly affirmed in the Mahābhārata: treachery and delight in deceit (nikṛti) ultimately recoil upon the doer. Even if such tactics seem effective in the short term, they corrode dharma and culminate in ruin and disgrace.
Sañjaya reports to King Dhṛtarāṣṭra that the chief instigator of the present hostility—characterized as one who used deceit and loved deceit—has been slain and now lies on the ground. The line functions as a moral commentary on the downfall of those who foment war through crooked means.