Shloka 553
Duryodhana-patana-anuśocana
The Fall of Duryodhana and the Contest of Restraint
अन्तर्भूमिगतश्वैव तव पुत्रे निपातिते । राजन! जब आपका पुत्र मार गिराया गया, उस समय इस भूतलपर भेरी, शंखों और मृदंगोंका गम्भीर घोष होने लगा
antarbhūmi-gataś caiva tava putre nipātite | rājan, yadā tava putro māritaḥ, tadā asmin bhūtale bherī-śaṅkha-mṛdaṅgānāṃ gambhīro ghoṣaḥ samabhavat |
Vāyu nói: “Tâu Đại vương, khi con trai ngài bị đánh gục và ngã xuống mặt đất, khắp mặt đất bỗng dậy lên một tiếng vang trầm hùng—tiếng trống bherī, tiếng tù và śaṅkha và tiếng mṛdaṅga hòa dồn một lượt. Khoảnh khắc ấy không chỉ là cái chết của một chiến binh, mà còn là nghi lễ nghiệt ngã của chiến tranh: nhạc khí loan báo thắng trận, trong khi dharma bị thử thách bởi cái giá của máu mủ và sinh mạng.”
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical tension of war: public signals of triumph (drums and conches) arise immediately upon a death, reminding the listener that martial duty and victory are inseparable from grief, loss, and the testing of dharma.
Vāyu addresses a king and describes the moment the king’s son is slain and falls to the ground; at that instant, loud battlefield instruments—bherīs, conches, and mṛdaṅgas—sound across the earth, marking the event as a decisive and publicly proclaimed turn in the battle.