Mahabharata — Shalya Parva, Shloka 49

Duryodhana-patana-anuśocana

The Fall of Duryodhana and the Contest of Restraint

Devanagari script

ववुर्वाता: सनिर्घाता: पांशुवर्ष पपात च | चचाल पृथिवी चापि सवृक्षक्षुपपर्वता

Transliteration

vavur vātāḥ sanirghātāḥ pāṁśuvarṣaṁ papāta ca | cacāla pṛthivī cāpi savṛkṣakṣupaparvatā ||

Translation

Thần Vāyu nói: “Gió nổi lên kèm những tiếng sấm vang rền; mưa bụi đổ xuống. Ngay cả mặt đất cũng rung chuyển—cùng cây cối, bụi rậm và núi non.” Trong bầu khí đạo lý của chiến tranh, những điềm dữ dữ dội ấy báo hiệu trật tự bị rạn vỡ: thiên nhiên như cũng rùng mình lùi lại, phản chiếu adharma và đà thảm họa của chiến địa.

Word by Word

• ववुः: blew
• Type: Verb
• Root: वा (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत), प्रथम, बहुवचन, परस्मैपद

• वाताः: winds
• वाताः: Karta
• Type: Noun
• Root: वात
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• सनिर्घाताः: with thunderous crashes
• सनिर्घाताः: Karta
• Type: Adjective
• Root: स-निर्घात
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• पांशुवर्षम्: a rain of dust
• पांशुवर्षम्: Karta
• Type: Noun
• Root: पांशु-वर्ष
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• पपात: fell
• Type: Verb
• Root: पत् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत), प्रथम, एकवचन, परस्मैपद

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• चचाल: shook/moved
• Type: Verb
• Root: चल् (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत), प्रथम, एकवचन, परस्मैपद

• पृथिवी: the earth
• पृथिवी: Karta
• Type: Noun
• Root: पृथिवी
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

• अपि: also
• Type: Indeclinable
• Root: अपि

• स-वृक्ष-क्षुप-पर्वता: together with trees, shrubs, and mountains
• स-वृक्ष-क्षुप-पर्वता: Karta
• Type: Adjective
• Root: स-वृक्ष-क्षुप-पर्वत
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Speaker

वायुदेव उवाच

Characters & Entities

• Vāyu-deva
• winds
• dust-rain
• earth
• trees
• shrubs
• mountains

Educational Q&A

What is the core teaching?

The verse uses cosmic disturbance as an ethical mirror: when violence and adharma intensify, the world is portrayed as losing stability. Such imagery warns that unrighteous action does not remain private—it reverberates through society and, symbolically, through nature itself.

What is happening in the narrative?

Vāyu-deva describes ominous battlefield signs: roaring winds, a shower of dust, and the trembling of the earth with its vegetation and mountains. These are portents indicating an impending calamity and the heightened, destructive phase of the war.