Shloka 42
Vṛddha-kanyā-carita and Balarāma’s Kurukṣetra Inquiry (वृद्धकन्या-चरितम् / कुरुक्षेत्रफल-प्रश्नः)
तेषां क्षुधापरीतानां नष्टा वेदाभिधावताम्
teṣāṁ kṣudhāparītānāṁ naṣṭā vedābhidhāvatām
Vaiśampāyana nói: Với những người ấy, bị cơn đói bủa vây và chạy ngược chạy xuôi tìm miếng ăn, thì ý thức về Veda—ký ức học tập và sự sáng tỏ dẫn đường—đã mất. Trong cơn cùng quẫn, ngay cả tri thức thiêng cũng có thể bị che lấp, cho thấy khổ đau thân xác có thể làm lung lay kỷ luật và sự vững vàng đạo hạnh.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how severe physical deprivation—especially hunger—can overpower memory, discipline, and moral-spiritual orientation. It cautions that sustaining dharma often requires addressing basic human needs; otherwise, even learned people may lose clarity and restraint.
In the aftermath and strain of war, certain people are depicted as afflicted by hunger and rushing about for relief. In that desperate state, their Vedic learning/awareness is said to have been lost—an image of social and inner disintegration under extreme hardship.