Shloka 36

Sārasvata–Dadhīca Upākhyāna at Sarasvatī Tīrtha

Balarāma’s Pilgrimage Context

Devanagari script

अश्वमेधं क्रतुवरं नरमेधं तथैव च

Transliteration

aśvamedhaṃ kratuvaraṃ naramedhaṃ tathaiva ca

Translation

Vaiśampāyana nói: “(Ngài đã cử hành) Aśvamedha, bậc nhất trong các tế lễ, và cũng (cử hành) Naramedha.” Câu này gợi mối bận tâm của sử thi về quyền lực vương giả biểu hiện qua những nghi lễ vĩ đại, đồng thời hé lộ sự căng thẳng đạo đức quanh những lý tưởng tế tự cực đoan và giới hạn của dharma.

Word by Word

• अश्वमेधम्: the horse-sacrifice
• अश्वमेधम्: Karma
• Type: Noun
• Root: अश्वमेध
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• क्रतुवरम्: the best sacrifice (as an epithet)
• क्रतुवरम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: क्रतुवर
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• नरमेधम्: the man-sacrifice
• नरमेधम्: Karma
• Type: Noun
• Root: नरमेध
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• तथा: thus; likewise
• Type: Indeclinable
• Root: तथा

• एव: indeed; just; also
• Type: Indeclinable
• Root: एव

• च: and
• Type: Indeclinable
• Root: च

Speaker

वैशम्पायन उवाच

Characters & Entities

• Vaiśampāyana
• Aśvamedha
• Naramedha

Educational Q&A

What is the core teaching?

The verse highlights how kingship is portrayed through great sacrificial rites, while implicitly raising dharmic questions about the moral boundaries of ritual power—especially when rites are described in extreme terms.

What is happening in the narrative?

Vaiśampāyana is listing major sacrifices performed—specifically the Aśvamedha, praised as a supreme royal rite, and additionally the Naramedha—within a broader account of ritual acts and their significance.