Shloka 16
Sārasvata–Dadhīca Upākhyāna at Sarasvatī Tīrtha
Balarāma’s Pilgrimage Context
जैगीषव्यं ततो5पश्यद् गतं प्रागेव भारत । भारत! नदीपति समुद्रके पास पहुँचते ही धर्मात्मा देवलने देखा कि जैगीषव्य वहाँ पहलेसे ही गये हैं ।।
jaigīṣavyaṃ tato 'paśyad gataṃ prāg eva bhārata | bhārata nadīpatiṃ samudraṃ upasaṃprāpte dharmātmā devalo 'paśyat jaigīṣavyam tatra pūrvam eva gatam || tataḥ sa vismayadr̥ṣṭāntāṃ cintāṃ jagāmātha amitaprabhaḥ | sa mene—kathaṃ nu bhikṣur ayaṃ pūrvam ihāgataḥ, samudre snānakriyām api pariniṣpāditavān iti ||
Rồi Devala thấy Jaigīṣavya đã đi trước, hỡi Bhārata. Khi Devala, bậc sống theo dharma, đến biển cả—chúa tể của muôn sông—ông gặp Jaigīṣavya đã ở đó từ trước. Bấy giờ hiền giả Asita Devala, rực rỡ không thể lường, vừa kinh ngạc vừa chìm trong nỗi lo nghĩ: “Sao vị khất sĩ này lại đến đây trước ta? Lại còn hoàn tất cả nghi lễ tắm biển nữa!”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights the ethical-spiritual contrast between outward effort and inner attainment: a dharmic sage is humbled by another ascetic’s unexpected precedence, prompting self-examination rather than envy—an implicit lesson in humility, reverence for tapas, and recognition of unseen spiritual capacities.
Vaiśampāyana narrates that Asita Devala reaches the ocean and discovers Jaigīṣavya has arrived earlier and already completed the sea-bathing rite. Devala is astonished and begins to ponder how the mendicant could have preceded him.