Shloka 14
Kārttikeya-Abhiṣecana: Mātṛgaṇa-Nāma Saṃkīrtana and Skanda’s Commission
राका च धिषणा चैव पत्न्यश्चान्या दिवौकसाम् | हिमवांश्वैव विन्ध्यश्न मेरुश्नानेकशुड्रवान्,रुद्रर्वसुभिरादित्यैरश्विभ्यां च वृतः प्रभु: । महापराक्रमी इन्द्र और विष्णु, सूर्य और चन्द्रमा, धाता और विधाता, वायु और अग्नि, पूषा, भग, अर्यमा, अंश, विवस्वान्ू, मित्र और वरुणके साथ बुद्धिमान् रुद्रदेव, एकादश रुद्रणण, आठ वसु, बारह आदित्य और दोनों अश्विनीकुमार--ये सब-के-सब प्रभावशाली कुमार कार्तिकेयको घेरकर खड़े हुए प्रजानाथ! ब्रह्माजी, पुलस्त्य, महातपस्वी पुलह, अंगिरा, कश्यप, अत्रि, मरीचि, भृगु, क्रतु, हर, वरुण, मनु, दक्ष, ऋतु, ग्रह, नक्षत्र, मूर्तिमती सरिताएँ, मूर्तिमान् सनातन वेद, समुद्र, सरोवर, नाना प्रकारके तीर्थ, पृथिवी, झ्ुलोक, दिशा, वृक्ष, देवमाता अदिति, ही, श्री, स्वाहा, सरस्वती, उमा, शची, सिनीवाली, अनुमति, कुहू, राका, धिषणा, देवताओंकी अन्यान्य पत्नियाँ, हिमवान्, विन्ध्य, अनेक शिखरोंसे सुशोभित मेरुगिरि, अनुचरोंसहित ऐरावत, कला, काष्ठा, मास, पक्ष, ऋतु, रात्रि, दिन, अअश्रोंमें श्रेष्ठ उच्चै:श्रवा, नागराज वासुकि, अरुण, गरुड़, ओषधियोंसहित वृक्ष, भगवान् धर्मदेव, काल, यम, मृत्यु तथा यमके अनुचर--ये सब-के-सब वहाँ एक साथ पधारे थे
rākā ca dhiṣaṇā caiva patnyaś cānyā divaukasām | himavāṁś caiva vindhyaś ca meruś cānekśikharavān ||
Vaiśampāyana nói: Rākā và Dhiṣaṇā, cùng nhiều phối ngẫu khác của chư thần, cũng đến đó; lại có Himavān, dãy Vindhya, và núi Meru rực rỡ với vô số đỉnh. Thế là các hữu thể thần linh và những yếu tố vũ trụ—các thần, quyền năng của họ, và cả núi non—đều tụ hội trong sự trang nghiêm, nhấn mạnh rằng chính trật tự của thế gian cũng quy tụ quanh một thời khắc hệ trọng.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse emphasizes that major turning points in dharma and destiny are not merely human affairs: the divine powers and even the personified mountains are portrayed as converging, suggesting that ethical crises and resolutions reverberate through the whole cosmic order.
Vaiśampāyana continues a catalogue of those who assembled: goddesses/consorts such as Rākā and Dhiṣaṇā, and the great mountains Himavān, Vindhya, and Meru. The scene is one of a vast, ceremonial gathering where celestial and cosmic beings stand in attendance.