Shloka 57
Bhīma–Duryodhana Gadāyuddha Saṃkalpa
Resolve for the Mace Duel
सर्वे भवन्तो धर्मज्ञा: सर्वे शूरास्तनुत्यज: । वास्तवमें क्षत्रियधर्म बड़ा ही क्रूर, किसीकी भी अपेक्षा न रखनेवाला तथा अत्यन्त निर्दय है; अन्यथा तुम सब लोग धर्मज्ञ, शूरवीर तथा युद्धमें शरीरका विसर्जन करनेको उद्यत रहनेवाले होकर भी उस असहाय-अवस्थामें अभिमन्युका वध कैसे कर सकते थे ।।
yudhiṣṭhira uvāca | sarve bhavanto dharmajñāḥ sarve śūrās tanutyajaḥ | vāstavameṃ kṣatriyadharmo baḍā hī krūraḥ, kisīkī bhī apekṣā na rakhanevālā tathā atyanta nirdaya hai; anyathā tum sab log dharmajña, śūravīra tathā yuddhameṃ śarīraka visargana karaneko udyata rahanevāle hokar bhī usa asahāya-avasthāmeṃ abhimanyukā vadha kaise kara sakate the || 563 || nyāyena yudhyatāṃ proktā śakralokagatiḥ parā
Yudhiṣṭhira nói: “Tất cả các ngươi đều là người biết dharma; tất cả đều là dũng sĩ, sẵn sàng bỏ thân nơi chiến địa. Thế nhưng, kỳ thực đạo của kṣatriya thật ghê gớm tàn khốc—không mắc nợ ai, và trong đòi hỏi của nó thì không chút xót thương. Nếu không, làm sao các ngươi—dẫu hiểu dharma, dẫu anh hùng, dẫu luôn sẵn lòng hiến thân—lại có thể giết Abhimanyu khi chàng ở vào cảnh bất lực? Người chiến đấu theo lẽ công chính, được nói rằng sẽ đạt đến đích tối thượng: cõi của Śakra (Indra).”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
Even within kṣatriya duty, righteous warfare (nyāya) is the ethical standard; violating fairness—such as killing a warrior in a helpless state—stands condemned, and only just fighting is praised as leading to the highest reward (Indra’s world).
Yudhiṣṭhira rebukes the opposing warriors for Abhimanyu’s death, arguing that if they truly were dharma-knowing heroes, they would not have killed him when he was vulnerable; he contrasts this with the ideal of fighting justly, which is said to earn heavenly attainment.