Shloka 99
द्वैपायनह्रदे दुर्योधनान्वेषणम् / The Search for Duryodhana at Dvaipāyana Lake
अन्धस्य नृपतेर्यष्टिलुब्धस्यादीर्घदर्शिन:,“लोभी, अदूरदर्शी और अन्धे राजाके लिये तुम लाठीके सहारे हो। मैंने उनसे युद्ध रोकनेके लिये बारंबार याचना की थी, परंतु दैवसे उनकी बुद्धि मारी गयी थी; इसलिये उन्होंने मेरी बात नहीं सुनी। आज वे संकटसे पीड़ित हैं, बेटा! इस अवस्थामें एकमात्र तुम्हीं उन्हें सहारा देनेके लिये जीवित हो
andhasya nṛpater yaṣṭilubdhasyādīrghadarśinaḥ | lobhī adūradarśī ca andho rājā yasya tvaṃ yaṣṭisahāyaḥ | mayā tasya yuddhaṃ nivārayituṃ punaḥ punaḥ prārthitaṃ, kintu daivāt tasya buddhir hatā; tasmān mama vacanaṃ na śuśrāva | adya sa saṅkaṭena pīḍitaḥ, putra! asyām avasthāyām ekamātras tvaṃ eva jīvitaḥ, yaḥ taṃ dhārayituṃ śaknuṣyasi ||
Sañjaya nói: “Với vị vua mù ấy—kẻ tham lam và thiếu tầm nhìn xa—ngươi chính là cây gậy để ông tựa vào. Ta đã hết lần này đến lần khác khẩn cầu ông dừng chiến tranh, nhưng do số mệnh, trí tuệ ông bị đánh gục; vì thế ông chẳng nghe lời ta. Hôm nay ông bị tai ương nghiền nát, con ơi! Trong cảnh ngộ này, chỉ còn một mình ngươi sống sót để làm chỗ nương tựa cho ông.”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse contrasts wise counsel with a ruler’s moral and intellectual blindness: greed and short-sightedness make one dependent on others for guidance, and when fate (or one’s own hardened disposition) overwhelms judgment, even repeated good advice goes unheeded—leading to calamity and belated reliance on the very supports previously ignored.
Sanjaya addresses the situation of the blind king Dhṛtarāṣṭra, recalling that he repeatedly urged him to stop the war. Since the king did not listen and is now overwhelmed by disaster, Sanjaya points out that the addressee is effectively the king’s remaining support in his crisis.