Shloka 49
भीमसेनस्य कौरवसुतवधः तथा श्रुतर्वावधः
Slaying of Kaurava princes and the fall of Śrutarvā
ततस्तेषु प्रयातेषु धृष्टद्युम्नपुरस्कृता: । आययु: पाण्डवा राजन् विनिध्नन्त: सम तावकम्
tatasteṣu prayāteṣu dhṛṣṭadyumnapuraskṛtāḥ | āyayuḥ pāṇḍavā rājan vidhinantaḥ sma tāvakam ||
Sañjaya nói: Khi những chiến binh ấy đã rời đi, các Pāṇḍava—với Dhṛṣṭadyumna dẫn đầu ở tuyến trước—tiến lên, tâu Đại vương, và đánh gục quân của ngài. Câu kệ nhấn mạnh đà tiến không ngừng của chiến trận: người chỉ huy xông lên phía trước khơi dậy hành động phối hợp, còn căng thẳng đạo lý của chiến tranh vẫn ẩn trong nền, khi chiến thắng được theo đuổi bằng bạo lực tất yếu trong khuôn phép chiến địa.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the power of leadership and formation in warfare: with a capable commander at the forefront, an army advances decisively. Ethically, it reflects the Mahābhārata’s recurring tension—duty-bound action in war can be resolute and organized, yet it remains morally weighty because it involves the destruction of kin and compatriots.
After certain warriors have moved away or departed, the Pāṇḍavas, with Dhṛṣṭadyumna leading from the front, advance against the Kaurava forces and begin striking them down, as Sañjaya reports to King Dhṛtarāṣṭra.