Shloka 1263
भीमसेनस्य कौरवसुतवधः तथा श्रुतर्वावधः
Slaying of Kaurava princes and the fall of Śrutarvā
पुत्रानन्ये पितृनन्ये पुनर्युद्धभरोचयन् । भरतश्रेष्ठ! दूसरे लोग स्वयं पानी पीकर घोड़ोंकी भी थकावट दूर करते। उसके बाद कवच धारण करके लड़नेके लिये जाते थे। अन्य बहुत-से सैनिक अपने घायल बन्धुओं
putrān anye pitṝn anye punar yuddha-bharocayan | bharataśreṣṭha! dvitīye (anye) lokāḥ svayaṃ pānīyaṃ pītvā aśvānām api thakāvataṃ dūrīkurvanti sma | tataḥ kavacaṃ dhārayitvā yoddhuṃ gacchanti sma | anye bahavaḥ sainikāḥ sva-ghāyita-bandhūn putrān pitṝṃś ca āśvāsya teṣāṃ śibire niveśya, tataḥ yuddhe manaḥ kurvanti sma ||
Sañjaya nói: “Hỡi bậc ưu tú nhất trong dòng Bharata, có người lại hướng tâm về gánh nặng chiến trận—kẻ nghĩ đến con trai, người nghĩ đến cha mình. Kẻ khác, sau khi tự uống nước, còn làm dịu sự mệt mỏi cho ngựa; rồi khoác giáp, bước ra giao chiến. Nhiều binh sĩ, sau khi an ủi những thân quyến bị thương—anh em, con trai và cha—đặt họ an toàn trong doanh trại, rồi mới chuyên tâm vào cuộc chiến.”
संजय उवाच
Educational Q&A
Even amid war, dharma expresses itself through restraint and care: soldiers attend to basic needs (water, rest), show compassion to wounded kin, and only then return to their duty. The passage highlights that ethical conduct and humaneness are not suspended by conflict.
Sanjaya describes the battlefield aftermath and preparation: some warriors, thinking of sons or fathers, reorient themselves to fighting; others drink water and refresh their horses; many console wounded relatives and leave them in the camp, then refocus their minds on returning to combat.