Shloka 65

एकाकी प्रययौ तत्र यत्र राजा युधिष्ठिर: । कुरुनन्दन! वहाँ धूलका बादल-सा घिर आया था। उस समय सहदेव भी अकेले ही, जहाँ राजा युधिष्ठिर थे, वहीं चले गये || ६४ $ ।। ततस्तेषु प्रयातेषु शकुनि: सौबल: पुन:

ekākī prayayau tatra yatra rājā yudhiṣṭhiraḥ | tataḥ teṣu prayāteṣu śakuniḥ saubalaḥ punaḥ |

Sañjaya nói: “Một mình chàng đi đến nơi vua Yudhiṣṭhira đang ở. Và khi họ đã rời đi như thế, Śakuni, con của Subala, lại (tiếp tục toan tính của mình).” Cảnh ấy nhấn mạnh sự cô độc và tính khẩn cấp sau tai biến chiến trường: từng người không có hộ vệ, vội tìm đến minh chủ và lời chỉ dẫn, trong khi kẻ mưu lược bên địch vẫn rình rập để lợi dụng cơn rối loạn.

एकाकीalone, solitary
एकाकी:
Karta
TypeAdjective
Rootएकाकिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रययौwent, proceeded
प्रययौ:
TypeVerb
Rootया (धातु)
FormPerfect (Liṭ), 3rd, Singular, Parasmaipada
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootयत्र
राजाthe king
राजा:
Karta
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Nominative, Singular
युधिष्ठिरःYudhiṣṭhira
युधिष्ठिरः:
Karta
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Nominative, Singular
ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
तेषुamong them / when they
तेषु:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Locative, Plural
प्रयातेषुhaving gone / when (they) had departed
प्रयातेषु:
Adhikarana
TypeVerb
Rootप्र-या (धातु) → प्रयात (क्त)
FormMasculine/Neuter, Locative, Plural, क्त (past passive participle)
शकुनिःŚakuni
शकुनिः:
Karta
TypeNoun
Rootशकुनि
FormMasculine, Nominative, Singular
सौबलःson of Subala (epithet)
सौबलः:
Karta
TypeAdjective
Rootसौबल
FormMasculine, Nominative, Singular
पुनःagain
पुनः:
TypeIndeclinable
Rootपुनः

संजय उवाच

S
Sañjaya
Y
Yudhiṣṭhira
Ś
Śakuni
S
Subala

Educational Q&A

In the aftermath of battlefield upheaval, dharmic leadership becomes a refuge: the solitary approach to Yudhiṣṭhira highlights the need to seek rightful counsel and steadiness, while the mention of Śakuni signals how adharma often reasserts itself through opportunism when order is shaken.

Sañjaya reports that a figure goes alone to where King Yudhiṣṭhira is; immediately after, the narrative turns to Śakuni, indicating a shift from the Pāṇḍavas’ regrouping toward the Kaurava side’s renewed plotting or maneuvering.