Shloka 1736

अध्याय २२ — अमर्याद-युद्धवर्णन

Unrestrained Battle Description and Śakuni’s Rear Assault

Devanagari script

अपश्यमाना राजानं पर्यवर्तन्त दंशिता: । राजेन्द्र! आपके योद्धा थोड़ा-सा भी अन्तर न देखकर कवच आदिसे सुसज्जित हो राजा दुर्योधनको चारों ओरसे घेरकर खड़े हो गये

Transliteration

sañjaya uvāca | apaśyamānā rājānaṃ paryavartanta daṃśitāḥ |

Translation

Sañjaya nói: Không thấy nhà vua, các chiến binh mặc giáp liền xoay vòng và tụ lại. Không để hở một kẽ nào trong đội hình, họ đứng vây quanh vua Duryodhana bốn phía—một cử chỉ trung thành nơi chiến địa, nhằm che chở chủ soái giữa cơn hỗn loạn của chiến tranh.

Word by Word

• अपश्यमानाः: not seeing
• अपश्यमानाः: Karta
• Type: Verb
• Root: अपश्यत् (दृश् धातु, लट्)
• Form: शतृ (वर्तमान कृदन्त), पुं, प्रथमा, बहुवचन

• राजानम्: the king
• राजानम्: Karma
• Type: Noun
• Root: राजन्
• Form: पुं, द्वितीया, एकवचन

• पर्यवर्तन्त: they turned about / moved around
• पर्यवर्तन्त: Karta
• Type: Verb
• Root: परि + वृत्
• Form: लङ् (अनद्यतन भूत), आत्मनेपद, प्रथम, बहुवचन

• दंशिताः: armed / equipped (with armor, etc.)
• दंशिताः: Karta
• Type: Adjective
• Root: दंशित
• Form: क्त (भूतकृदन्त), पुं, प्रथमा, बहुवचन

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• the king (Duryodhana)
• armoured warriors (Kaurava troops)

Educational Q&A

What is the core teaching?

In the ethics of kṣatriya warfare, loyalty to one’s commander includes immediate protective action in moments of uncertainty. The verse highlights disciplined regrouping and the duty of soldiers to shield their leader, even when visibility and coordination break down.

What is happening in the narrative?

During the battle, the troops do not see their king and, fully armoured, turn back and reorganize. They close ranks and form a protective ring around Duryodhana, ensuring he is guarded from all sides.