Shloka 48
Adhyāya 14: Śalya’s Missile-Pressure and the Pāṇḍava Convergence (शल्यस्य शरवर्षम्)
उस समय उन कौरवपक्षीय वीरोंका पराक्रम देखकर हमने एक और आश्चर्यकी बात यह देखी कि अर्जुन अकेले ही एक ही समय उन सभी वीरोंके साथ युद्ध कर रहे हैं ।।
sañjaya uvāca | vimardaḥ sumahān āsīd ekasya bahubhiḥ saha | śatakratur yathā pūrvaṃ mahatyā daityasenayā ||
Sañjaya thưa: Khi ấy, thấy uy lực của các dũng sĩ phe Kaurava, chúng tôi lại chứng kiến một điều kỳ lạ nữa: Arjuna chỉ một mình mà cùng lúc giao chiến với tất cả những dũng sĩ ấy. Một cuộc hỗn chiến khủng khiếp bùng lên—một người chống lại nhiều người. Như thuở xưa, Śatakratu (Indra) từng giao tranh với đạo quân Daitya hùng hậu, thì nay Arjuna đơn độc cũng mở một trận đại chiến với muôn kẻ đối địch. Cảnh tượng ấy phơi bày thế lưỡng nan đạo lý của chiến tranh: sức mạnh cá nhân được tôn vinh, nhưng chính vẻ huy hoàng của cuộc giao tranh lại khắc sâu quy mô bi thảm của sự tàn phá mà chiến cuộc Kurukṣetra đã gieo xuống cho cả hai phe.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ideal of steadfast courage in the face of overwhelming odds, while also reminding the listener—through the grandeur of the comparison—that war magnifies both valor and suffering. It implicitly frames martial excellence within the larger dharmic tragedy of Kurukṣetra.
Sanjaya reports to Dhritarashtra that an astonishing battle is unfolding: Arjuna, alone, is simultaneously engaging many Kaurava-side warriors. The poet intensifies the scene by comparing Arjuna’s lone stand to Indra’s ancient battle against a massive host of Daityas.