Shloka 296
Adhyāya 14: Śalya’s Missile-Pressure and the Pāṇḍava Convergence (शल्यस्य शरवर्षम्)
मुसलं पाण्डुपुत्राय चिक्षेप परिघोपमम् | जिसके घोड़े मार डाले गये थे, उसी रथपर खड़े हुए द्रोणपुत्रने पाण्डुकुमार अर्जुनपर लोहेका एक मुसल चलाया, जो परिघके समान प्रतीत होता था
sañjaya uvāca | musalaṃ pāṇḍuputrāya cikṣepa parighopamam |
Sañjaya nói: Đứng ngay trên cỗ chiến xa ấy—cỗ xe mà ngựa đã bị giết—con trai của Droṇa đã ném vào Arjuna, con của Pāṇḍu, một cây chùy sắt như musala, trông tựa một khối dùi nặng. Cảnh ấy cho thấy sự leo thang không ngừng của bạo lực trong chiến tranh: dù vừa chịu tổn thất nặng nề, ý chí của chiến binh lập tức quay lại với đòn tấn công, trói chặt cả hai phía vào đà nghiệt ngã của chiến địa.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how war drives a cycle of retaliation: even after suffering immediate setbacks (like losing horses), a combatant may respond with intensified aggression. Ethically, it points to the tragic momentum of conflict, where valor and duty can become entangled with vengeance and escalation.
Sañjaya narrates that Droṇa’s son (Aśvatthāmā), standing on a chariot whose horses have been killed, hurls an iron musala—described as resembling a parigha—at Arjuna.