Shloka 303
अध्याय ९ — दुर्योधनस्य अन्त्यावस्था, विलापः, तथा सौप्तिक-प्रतिवृत्तम्
Duryodhana’s Final Condition, Lamentation, and the Night’s Report
धर्मज्ञमानिनौ यौ त्वां वध्यमानमुपेक्षताम् “अब वे बेचारे शोकमग्न हो भिखारी बनकर इस भूतलपर भीख माँगते फिरेंगे। उस वृष्णिवंशी श्रीकृष्ण और खोटी बुद्धिवाले अर्जुनको भी धिक्कार है
dharmajñamāninau yau tvāṁ vadhyamānam upekṣatām |
Sañjaya nói: “Hai kẻ ấy—tự phụ là hiểu biết dharma—đã thản nhiên đứng nhìn khi ngươi bị giết. Nay, khốn khổ và sầu thảm, họ sẽ lang thang trên cõi đất này như những kẻ ăn xin. Thật đáng hổ thẹn cho Kṛṣṇa thuộc dòng Vṛṣṇi, và cho Arjuna lầm lạc nữa: miệng xưng chính nghĩa mà lại làm ngơ trước cái chết bất công của ngươi.”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse frames moral accountability as inseparable from action: claiming to know dharma is hollow if one passively tolerates injustice. Ethical failure can occur through omission (upekṣā) as much as through direct wrongdoing.
Sañjaya reports a harsh denunciation directed at Kṛṣṇa and Arjuna, accusing them of standing by while an unjust killing took place. The speaker predicts their future humiliation and suffering as a consequence of that neglect.