Shloka 20
सभा-पर्यवसान-प्रस्थानवचनम् | Counsel at the Point of Departure
एते द्रोणादयश्नैव वृद्धा धर्मविदो जना: । शून्यै: शरीरैस्तिष्ठन्ति गतासव इवानता:
ete droṇādayaś caiva vṛddhā dharmavido janāḥ | śūnyaiḥ śarīrais tiṣṭhanti gatāsava ivānatāḥ ||
Bhīṣma nói: “Những bậc trưởng lão này—Droṇa và những người khác—những kẻ am tường dharma, ngồi đây như thân xác rỗng không, cúi đầu xuống, tựa như người đã lìa hơi thở. Theo phán đoán của ta, để quyết định câu hỏi này, người có thẩm quyền nhất chính là Dharmarāja Yudhiṣṭhira: nàng có bị ‘thắng’ hay không—chỉ mình ngài phải tuyên bố.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
When dharma is in doubt, mere seniority or learning is not enough if one is morally incapacitated; the decisive testimony should come from the principal agent responsible for the act—in this case Yudhiṣṭhira—so that judgment rests on rightful authority and accountability.
In the Kuru assembly after the dice-game, the elders like Droṇa sit with heads bowed, stunned and silent. Bhīṣma observes their helplessness and argues that the disputed issue—whether the queen has been ‘won’—must be clarified by Yudhiṣṭhira himself, since he is the one who staked and lost.