Shloka 25
Dhṛtarāṣṭra’s Counsel on Restraint and the Pāṇḍavas’ Authorized Return (धृतराष्ट्र-उपदेशः)
बलेन तुल्यो यस्य पुमान् न विद्यते गदाभूतामग्रय इहारिमर्दन: । अनर्हता राजपुत्रेण तेन दीव्याम्यहं भीमसेनेन राजन्,युधिष्ठिरने कहा--राजन्! जो युद्धमें हमारे सेनापति और दानवशत्रु वज्रधारी इन्द्रके समान अकेले ही आगे बढ़नेवाले हैं; जो तिरछी दृष्टिसे देखते हैं, जिनकी भौंहें धनुषकी भाँति झुकी हुई हैं, जिनका हृदय विशाल और कंधे सिंहके समान हैं, जो सदा अत्यन्त अमर्षमें भरे रहते हैं, बलमें जिनकी समानता करनेवाला कोई पुरुष नहीं है, जो गदाधारियोंमें अग्रगण्य तथा अपने शत्रुओंको कुचल डालनेवाले हैं, उन्हीं राजकुमार भीमसेनको दाँवपर लगाकर मैं जूआ खेलता हूँ। यद्यपि वे इसके योग्य नहीं हैं
yudhiṣṭhira uvāca | balena tulyo yasya pumān na vidyate gadābhṛtām agrya iha ārimardanaḥ | anarhatā rājaputreṇa tena dīvyāmy ahaṃ bhīmasenena rājan |
Yudhiṣṭhira nói: “Tâu Đại vương, ta đem Bhīmasena ra đặt cược trong ván này—Bhīma, vương tử vô song về sức mạnh, bậc nhất trong hàng người cầm chùy, kẻ nghiền nát quân thù. Nhưng chàng vốn không đáng bị đem làm vật cược.”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse highlights an ethical rupture: even while recognizing Bhīma’s dignity and the impropriety (anarhatā) of treating a person as a stake, Yudhiṣṭhira proceeds—showing how addiction, social pressure, and misplaced notions of honor can override dharma.
During the dice match in the royal assembly, Yudhiṣṭhira continues wagering progressively graver stakes. Here he declares that he is staking his brother Bhīmasena—praising his unmatched strength and martial eminence—yet admitting that Bhīma is not something that ought to be put at stake.