Shloka 49
Adhyāya 52 (Sabhā-parva): Vidura Invites Yudhiṣṭhira to Hastināpura for the Dice Match
द्वौ करौ न प्रयच्छेतां कुन्तीपुत्राय भारत । सम्बन्धिकेन पञ्चाला: सख्येनान्धकवृष्णय:
dvau karau na prayacchetāṃ kuntīputrāya bhārata | sambandhikena pañcālāḥ sakhyenāndhakavṛṣṇayaḥ ||
Duryodhana nói: “Hỡi Bhārata, chỉ có hai phe không nộp cống cho con trai của Kuntī: người Pāñcāla vì quan hệ thân tộc, và người Andhaka cùng Vṛṣṇi vì tình bằng hữu.” Trong mạch truyện, hắn xem lòng trung thành chính trị và dây ràng buộc cá nhân như những chướng ngại đối với tham vọng bá quyền của Yudhiṣṭhira, ngụ ý rằng quan hệ có thể lấn át nghĩa vụ quy phục theo nghi thức.
दुर्योधन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how political obligations like tribute are often constrained by human bonds—kinship and friendship can supersede formal submission. It also reveals Duryodhana’s tendency to interpret others’ loyalties as threats to Yudhiṣṭhira’s sovereignty, feeding rivalry and resentment.
Duryodhana is commenting on the extent of Yudhiṣṭhira’s authority and the limits of his imperial reach. He notes that certain groups refuse to pay tribute: the Pāñcālas due to family connection, and the Andhakas-Vṛṣṇis due to friendly alliance—implying that Yudhiṣṭhira’s dominance is not universal.