Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

Rājasūya-sambhāra: Prosperity under Rājadharma and the Initiation of Yudhiṣṭhira’s Sacrifice

ततः सुद्यान्‌ प्रसुद्यांश्ष सपक्षानतिवीर्यवान्‌ | विजित्य युधि कौन्तेयो मागधानभ्यधाद्‌ बली,विदेह देशमें ही ठहरकर कुन्तीकुमार भीमने इन्द्रपर्वतके निकटवर्ती सात किरातराजोंको जीत लिया। इसके बाद सुह्य और प्रसुह्म देशके राजाओंको, जिनके पक्षमें बहुत लोग थे, अत्यन्त पराक्रमी और बलवान कुन्तीकुमार भीम युद्धमें परास्त करके मगधदेशको चल दिये

tataḥ sudyān prasudyāṁś ca sapakṣān ativīryavān | vijitya yudhi kaunteyo māgadhān abhyadhād balī ||

Rồi bấy giờ, Bhīma—con trai của Kuntī, dũng mãnh và cường lực phi thường—sau khi đánh bại trong chiến trận các vua xứ Sudya và Prasudya cùng những đồng minh theo họ, liền tiến quân về phía người Magadha. Lời kể nhấn mạnh rằng các cuộc chinh phạt của nhà Pāṇḍava nhằm củng cố tính chính danh và tích lũy nguồn lực cho mục tiêu dharma lớn lao (đại tế lễ vương quyền), và rằng sức mạnh bộc phát của Bhīma được hướng vào một đích đến được thừa nhận, chứ không phải do thù riêng.

ततःthen/thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
सुद्यान्the Sudya people/kings
सुद्यान्:
Karma
TypeNoun
Rootसुद्य
FormMasculine, Accusative, Plural
प्रसुद्यांश्the Prasudya people/kings
प्रसुद्यांश्:
Karma
TypeNoun
Rootप्रसुद्य
FormMasculine, Accusative, Plural
सपक्षान्having allies/supporters
सपक्षान्:
TypeAdjective
Rootस-पक्ष
FormMasculine, Accusative, Plural
अतिवीर्यवान्of exceedingly great prowess
अतिवीर्यवान्:
TypeAdjective
Rootअति-वीर्यवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
विजित्यhaving conquered
विजित्य:
TypeVerb
Rootवि + जि
Formक्त्वा (absolutive/gerund)
युधिin battle
युधि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootयुध्
FormFeminine, Locative, Singular
कौन्तेयःthe son of Kunti (Bhima)
कौन्तेयः:
Karta
TypeNoun
Rootकौन्तेय
FormMasculine, Nominative, Singular
मागधान्the Magadhas (people/kings of Magadha)
मागधान्:
Karma
TypeNoun
Rootमागध
FormMasculine, Accusative, Plural
अभ्यधात्attacked/assailed
अभ्यधात्:
TypeVerb
Rootअभि + धा
FormImperfect (लङ्), 3rd, Singular, Parasmaipada
बलीmighty/strong
बली:
TypeAdjective
Rootबलिन्
FormMasculine, Nominative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
K
Kaunteya (Bhīma)
S
Sudya (region/people)
P
Prasudya (region/people)
M
Magadha (region/people)

Educational Q&A

Power and warfare are depicted as ethically constrained instruments when directed toward a sanctioned royal duty (such as establishing sovereignty for a major rite). The verse frames conquest not as mere aggression but as part of a larger political-dharmic program, emphasizing disciplined strength aligned with a collective purpose.

Vaiśampāyana narrates that Bhīma, the son of Kuntī, defeats the rulers of Sudya and Prasudya along with their allies in battle, and then proceeds to confront/advance upon Magadha.