Previous Verse
Next Verse

Shloka 6

सहदेव-दक्षिण-दिग्विजयः — Sahadeva’s Southern Conquest and the Māhiṣmatī–Agni Encounter

तत्र तित्तिरिकल्माषान्‌ मण्डूकाख्यान्‌ हयोत्तमान्‌ | लेभे स करमत्यन्तं गन्धर्वनगरात्‌ तदा

tatra tittirikalmāṣān maṇḍūkākhyān hayottamān | lebhe sa karam atyantaṃ gandharvanagarāt tadā ||

Tại đó, từ thành của các Gandharva, ông thu được vô cùng dồi dào những tuấn mã thượng hạng—những giống mang tên Tittiri, Kalmāṣa và Maṇḍūka. Đoạn này nhấn mạnh việc giành được nguồn lực quý giá qua sự tiếp xúc với những cõi phi thường, làm nổi bật sự thịnh vượng và sự chuẩn bị của bậc vương giả.

तत्रthere
तत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootतत्र
तित्तिरिकल्माषान्Tittiri and Kalmaṣa (named horses)
तित्तिरिकल्माषान्:
Karma
TypeNoun
Rootतित्तिरि-कल्माष
FormMasculine, Accusative, Plural
मण्डूकाख्यान्called ‘Maṇḍūka’
मण्डूकाख्यान्:
Karma
TypeAdjective
Rootमण्डूक-आख्य
FormMasculine, Accusative, Plural
हयोत्तमान्excellent horses
हयोत्तमान्:
Karma
TypeNoun
Rootहय-उत्तम
FormMasculine, Accusative, Plural
लेभेobtained
लेभे:
Karta
TypeVerb
Rootलभ्
FormPerfect (Paroksha/Periphrastic Perfect usage in epic), Third, Singular, Atmanepada
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
क्रमम्gait/pace
क्रमम्:
Karma
TypeNoun
Rootक्रम
FormMasculine, Accusative, Singular
अत्यन्तम्exceedingly, very
अत्यन्तम्:
TypeIndeclinable
Rootअत्यन्तम्
गन्धर्वनगरात्from the Gandharva-city
गन्धर्वनगरात्:
Apadana
TypeNoun
Rootगन्धर्व-नगर
FormNeuter, Ablative, Singular
तदाthen, at that time
तदा:
TypeIndeclinable
Rootतदा

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśaṃpāyana
G
Gandharvanagara
T
Tittiri (horse-name/type)
K
Kalmāṣa (horse-name/type)
M
Maṇḍūka (horse-name/type)
H
Hayas (horses)

Educational Q&A

The verse primarily conveys royal acquisition and abundance: excellent resources (horses) are gathered from extraordinary sources, reflecting prosperity and readiness; it implies the importance of securing strong means for governance and statecraft.

In the course of the account, the subject (saḥ) obtains many superior horses—named Tittiri, Kalmāṣa, and Maṇḍūka—from Gandharvanagara, indicating a notable gain of valuable steeds.