मयस्य प्रतिकृतिः — Maya’s Offer and the Commissioning of the Sabhā
(दानवानां पुरा पार्थ प्रासादा हि मया कृता: | रम्याणि सुखगर्भाणि भोगाढ्यानि सहस्रश: ।।
dānavānāṃ purā pārtha prāsādā hi mayā kṛtāḥ | ramyāṇi sukhagarbhāṇi bhogāḍhyāni sahasraśaḥ || udyānāni ca ramyāṇi sarāṃsi vividhāni ca | vicitrāṇi ca śastrāṇi rathāḥ kāmagamās tathā || nagarāṇi viśālāni sāṭṭa-prākāra-toraṇaiḥ | vāhanāni ca mukhyāni vicitrāṇi sahasraśaḥ || bilāni ramaṇīyāni sukhayuktāni vai bhṛśam | etat kṛtaṃ mayā sarvaṃ tasmād icchāmi phālguna || arjuna uvāca—prāṇakṛcchād vimuktaṃ tvam ātmānaṃ manyase mayā | evaṃ gate na śakṣyāmi kiñcit kārayituṃ tvayā ||
Mayāsura nói: “Hỡi Pārtha, thuở xưa ta đã dựng cho các Dānavas những cung điện đến hàng ngàn—đẹp mắt, chan chứa tiện nghi, giàu có mọi thú vui. Ta cũng tạo nên những vườn ngự uyển khả ái, những hồ nước muôn dạng, những vũ khí kỳ diệu, và những chiến xa đi theo ý muốn. Ta xây những thành quách rộng lớn với tháp cao, tường lũy và cổng thành; lại làm ra hàng ngàn cỗ xe thượng hạng, rực rỡ muôn hình. Ta còn đục nên nhiều cung thất dưới lòng đất, xinh đẹp và cực kỳ êm thuận. Tất cả ấy đều do tay ta làm; bởi vậy, hỡi Phālguna, ta cũng muốn dựng cho ngài một công trình.” Arjuna đáp: “Mayāsura, ngươi cho rằng nhờ ta mà ngươi thoát khỏi hiểm nạn sinh tử, nên muốn báo đáp. Nhưng trong trường hợp như thế, ta không thể để ngươi làm bất cứ việc gì cho ta.”
अजुन उवाच
The passage highlights an ethic of disinterested protection and restraint: Arjuna refuses to commission work from Mayāsura as a ‘repayment’ for saving him, implying that aid given in a crisis should not be converted into a transactional claim. It frames virtue as acting without bargaining for return, even when gratitude is offered.
Mayāsura, recalling his extraordinary skill in constructing luxurious palaces, cities, and marvels, offers to build something for Arjuna out of gratitude for being saved from mortal danger. Arjuna responds that since Mayāsura’s offer is motivated by a sense of indebtedness for rescue, he cannot accept or commission any work from him in that spirit.