Shloka 13
अध्याय ४ — द्वारकानिमित्तानि, प्रभासगमनम्, मौसलप्रारम्भः
Omens in Dvārakā, Journey to Prabhāsa, and the Musala Outbreak
अथापश्यद् योगयुक्तस्य तस्य नागं मुखान्निश्चरन्तं महान्तम् | श्वेतं ययौ स ततः: प्रेक्ष्यमाणो महार्णवो येन महानुभाव:,बलरामजी योगयुक्त हो समाधि लगाये बैठे थे। श्रीकृष्णने उनके मुखसे एक श्वेत वर्णके विशालकाय सर्पको निकलते देखा। उनसे देखा जाता हुआ वह महानुभाव नाग जिस ओर महासागर था उसी मार्गपर चल दिया
athāpaśyad yogayuktasya tasya nāgaṃ mukhān niścarantaṃ mahāntam | śvetaṃ yayau sa tataḥ prekṣyamāṇo mahārṇavo yena mahānubhāvaḥ ||
Vaiśaṃpāyana nói: Rồi ông thấy từ miệng của người đang nhập định trong yoga ấy, một đại xà-nāga hùng vĩ trồi ra. Trắng như tuyết, vị Nāga đại hồn ấy—trong khi mọi người còn dõi theo—lặng lẽ rời đi đúng theo con đường dẫn ra đại dương. Cảnh ấy đánh dấu cuộc xuất ly bằng yoga của Balarāma: hơi thở sinh mệnh và sự hiện hữu hữu thân được buông bỏ không xao động, và hữu thể trở về nguồn cội vũ trụ, nêu bật lý tưởng tự chủ ở phút lâm chung.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights yogic mastery at the end of life: a perfected being departs consciously and calmly, suggesting that disciplined inner absorption (yoga) culminates in a dignified, non-deluded transition and a return to one’s cosmic origin.
Balarāma, seated in yogic absorption, is seen to release a great white serpent from his mouth; that serpent-being proceeds toward the great ocean. The episode signals Balarāma’s divine-yogic exit from the world, witnessed by others (notably Kṛṣṇa in the received narration).