Shloka 16
मौसलोत्पत्तिः — The Birth of the Musala and the Sages’ Pronouncement
परस्परं च नक्षत्र हन्यमानं पुन: पुनः | ग्रहैरपश्यन् सर्वे ते नात्मनस्तु कथंचन,सब लोग बारंबार यह देखते थे कि नक्षत्र आपसमें तथा ग्रहोंके साथ भी टकरा जाते हैं, परन्तु कोई भी किसी तरह अपने नक्षत्रको नहीं देख पाता था
parasparaṁ ca nakṣatrāṇi hanyamānāni punaḥ punaḥ | grahair apaśyan sarve te nātmanas tu kathaṁcana ||
Vaiśampāyana nói: Hết lần này đến lần khác, họ đều chứng kiến các vì sao va chạm nhau, thậm chí còn đụng độ với các hành tinh; thế nhưng không ai có thể thấy “ngôi sao của chính mình”. Điềm ấy cho thấy trật tự thế gian đang tự chống lại chính nó—sự hỗn loạn trên trời phản chiếu sự mờ tối và mất tự tri nơi người đời—và báo trước một sự diệt vong không thể tránh.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
When dharma declines, disorder appears both outwardly (as ominous signs in nature) and inwardly (loss of self-recognition). The inability to see ‘one’s own star’ symbolizes confusion of identity and judgment, suggesting that moral and social collapse is accompanied by a dimming of self-knowledge.
The narrator reports repeated celestial portents: stars and planets seem to clash. Observers can see these frightening signs, but none can discern his own guiding star. This functions as a forewarning of the impending catastrophe described in the Mausala Parva.