Mahabharata — Mahaprasthanika Parva, Shloka 15
Adhyāya 3: Indra’s Invitation and Yudhiṣṭhira’s Refusal to Abandon the Dog
Svargārohaṇa Test
युधिछिर उवाच न विद्यते संधिरथापि विग्रहो मृतैर्मत्यैरिति लोकेषु निष्ठा । न ते मया जीवयितुं हि शक््या- स्ततस्त्यागस्तेषु कृतो न जीवताम्
Yudhiṣṭhira uvāca: na vidyate sandhir athāpi vigraho mṛtair martyair iti lokeṣu niṣṭhā | na te mayā jīvitum hi śakyās tatas tyāgas teṣu kṛto na jīvatām ||
Yudhiṣṭhira nói: “Bạch Thánh giả, ở đời người ta coi như một chân lý đã định: với kẻ đã chết thì không còn hòa giải cũng chẳng còn thù nghịch. Ta không có quyền năng làm Draupadī và các huynh đệ ta sống lại; vì thế ta chỉ buông bỏ họ sau khi họ đã qua đời—chứ không phải khi họ còn sống.”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
Yudhiṣṭhira articulates a dharmic realism: once death has occurred, ordinary social categories like alliance and enmity lose their meaning. Since he cannot reverse death, his ‘abandonment’ is not callousness but acceptance of the irreversible, marking the ethical shift from worldly bonds to renunciation.
During the great departure (mahāprasthāna), after Draupadī and the brothers have fallen, Yudhiṣṭhira continues onward. He explains that he did not forsake them while alive; rather, because they are dead and cannot be revived, he must proceed, embodying the ascetic resolve of the final journey.