Shloka 11
Mahāprasthānika-parva Adhyāya 2: The Northward March, Sight of Himavat and Meru, and the Sequential Falls
वैशम्पायन उवाच इत्युक्त्वा तं समुत्सूज्य सहदेवं ययौ तदा । भ्रातृभि: सह कौन्तेय: शुना चैव युधिष्ठिर:
vaiśampāyana uvāca: ity uktvā taṃ samutsṛjya sahadevaṃ yayau tadā | bhrātṛbhiḥ saha kaunteyaḥ śunā caiva yudhiṣṭhiraḥ ||
Vaiśampāyana nói: Nói xong như vậy, chàng bỏ Sahadeva lại và tiếp tục đi. Yudhiṣṭhira, con của Kuntī, cùng những người anh em còn lại và cả một con chó, vẫn bước tới trong ý chí kiên định—dẫu trên con đường cuối cùng, bạn đồng hành lần lượt rời xa.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse underscores vairāgya (detachment) and perseverance on the path of dharma: even when loved ones fall away, one must continue forward without abandoning righteousness—while still allowing compassion to remain, symbolized by Yudhiṣṭhira not casting off the dog.
After speaking (to Sahadeva), Yudhiṣṭhira leaves Sahadeva behind and continues the great departure with his remaining brothers; a dog accompanies him as he proceeds onward.