Shloka 2
Devanagari script
निपातितस्यन्दनवाजिनागं बलं॑ च दृष्टवा हतसूतपुत्रम् । दुर्योधनो श्रुप्रतिपूर्णनेत्रो दीनो मुहुर्नि:श्वसंश्चार्तरूप:,कौरव-सेनाके रथ, घोड़े और हाथी मार डाले गये थे। सूतपुत्रका भी वध कर दिया गया था। उस अवस्थामें उस सेनाको देखकर दुर्योधनकी आँखोंमें आँसू भर आये और वह बारंबार लंबी साँस खींचता हुआ दीन एवं दु:खी हो गया
Transliteration
sañjaya uvāca |
nipātita-syandana-vāji-nāgaṃ balaṃ ca dṛṣṭvā hata-sūta-putram |
duryodhano aśru-pratipūrṇa-netro dīno muhur niḥśvasaṃś cārta-rūpaḥ ||
Translation
Sañjaya thưa: Thấy đạo quân Kaurava với chiến xa, ngựa và voi đều bị quật ngã; lại thấy con của người đánh xe đã bị giết, mắt Duryodhana ngập lệ. Hết lần này đến lần khác, chàng thở dài nặng nề, trở nên tiều tụy và mang dáng vẻ của kẻ bị sầu khổ nhấn chìm.
Word by Word
निपातितof (that which is) felled/struck down
निपातित:
Adhikarana
TypeAdjective
Rootनि+पत्
FormNeuter, Genitive, Singular
स्यन्दनof the chariot
स्यन्दन:
Adhikarana
TypeNoun
Rootस्यन्दन
FormNeuter, Genitive, Singular
वाजिof the horse
वाजि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवाजि
FormMasculine, Genitive, Singular
नागम्elephant
नागम्:
Karma
TypeNoun
Rootनाग
FormMasculine, Accusative, Singular
बलम्army/force
बलम्:
Karma
TypeNoun
Rootबल
FormNeuter, Accusative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Rootदृश्
Formक्त्वा (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage-neutral)
हतslain
हत:
Karma
TypeAdjective
Rootहन्
FormMasculine, Accusative, Singular
सूतof the charioteer
सूत:
TypeNoun
Rootसूत
FormMasculine, Genitive, Singular
पुत्रम्son
पुत्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootपुत्र
FormMasculine, Accusative, Singular
दुर्योधनःDuryodhana
दुर्योधनः:
Karta
TypeNoun
Rootदुर्योधन
FormMasculine, Nominative, Singular
अश्रुwith tears
अश्रु:
Karana
TypeNoun
Rootअश्रु
FormNeuter, Instrumental, Singular
प्रतिपूर्णfilled
प्रतिपूर्ण:
TypeAdjective
Rootप्रति+पूर्
FormMasculine, Nominative, Singular
नेत्रःhaving eyes
नेत्रः:
TypeNoun
Rootनेत्र
FormMasculine, Nominative, Singular
दीनःwretched/dejected
दीनः:
TypeAdjective
Rootदीन
FormMasculine, Nominative, Singular
मुहुःagain and again
मुहुः:
TypeIndeclinable
Rootमुहुः
निःश्वसन्sighing
निःश्वसन्:
TypeVerb
Rootनि+श्वस्
Formशतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
आर्तरूपःhaving a distressed appearance
आर्तरूपः:
TypeAdjective
Rootआर्तरूप
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SañjayaD
DuryodhanaK
Kaurava army (bala)C
Chariots (syandana)H
Horses (vājin)E
Elephants (nāga)K
Karna (as sūta-putra)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes