Shloka 65
स त॑ विवर्माणमशथोत्तमेषुभि: शितैश्नतुर्भि: कुपित: पराभिनत् | स विव्यथे>त्यर्थमरिप्रताडितो यथातुर: पित्तकफानिलज्वरै:
sa taṁ vivarmāṇam aśathottameṣubhiḥ śitaiś caturbhiḥ kupitaḥ parābhinat | sa vivyathe ’tyartham aripratāḍito yathāturaḥ pittakaphānilajvaraiḥ ||
Sañjaya nói: Nổi giận, chàng bắn kẻ đối địch—nay đã mất giáp—bằng bốn mũi tên thượng hạng, sắc như dao. Bị đòn của quân thù đánh trúng dữ dội, người ấy quằn quại trong đau đớn tột cùng, như bệnh nhân bị cơn sốt do mật, đờm và phong khởi lên.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the brutal immediacy of war: once protection is lost, injury follows swiftly, and suffering becomes unavoidable. The Ayurvedic simile (fever from disturbed doṣas) frames battlefield pain as a total bodily crisis, reminding the listener of the grave human cost that accompanies kṣatriya conflict.
Sanjaya describes a combat moment in which a furious warrior shoots four sharp arrows at an opponent who has become unarmored. The struck fighter is overwhelmed with pain and agitation, compared to a sick man burning with a tri-doṣic fever (pitta, kapha, and vāta).