Previous Verse
Next Verse

Shloka 61

तमस्य हर्ष ममृषे न पाण्डवो बिभेद मर्माणि ततो<स्य मर्मवित्‌ । पर:शतै: पत्रिभिरिन्द्रविक्रम- स्तथा यथेन्द्रो बलमोजसा रणे,उसके उस हर्षको पाण्डुपुत्र अर्जुन सहन न कर सके। वे उसके मर्मस्थलोंको जानते थे और इन्द्रके समान पराक्रमी थे। अतः जैसे इन्द्रने रणभूमिमें बलासुरको बलपूर्वक आहत किया था, उसी प्रकार अर्जुनने सौसे भी अधिक बाणोंद्वारा कर्णके मर्मस्थानोंको विदीर्ण कर दिया

tam asya harṣaṁ mamṛṣe na pāṇḍavo bibheda marmāṇi tato 'sya marmavit | paraḥ-śataiḥ patribhir indra-vikramaḥ tathā yathendro balam ojasā raṇe ||

Sañjaya nói: Arjuna, con của Pāṇḍu, không thể chịu nổi niềm hân hoan của Karṇa. Am tường các yếu huyệt và dũng mãnh như Indra, chàng dùng hơn một trăm mũi tên lông vũ đâm thủng những điểm sinh tử của Karṇa—như Indra trên chiến địa đã giáng đòn uy lực hạ gục Bala.

तमस्यof him (of that one)
तमस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootतमस्
FormNeuter, Genitive, Singular
हर्षम्joy, exultation
हर्षम्:
Karma
TypeNoun
Rootहर्ष
FormMasculine, Accusative, Singular
ममृषेendured, bore
ममृषे:
TypeVerb
Rootमृष्
FormPerfect (Paroksha), 3rd, Singular, Atmanepada
not
:
TypeIndeclinable
Root
पाण्डवःthe Pandava (Arjuna)
पाण्डवः:
Karta
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Nominative, Singular
बिभेदpierced, split
बिभेद:
TypeVerb
Rootभिद्
FormPerfect (Paroksha), 3rd, Singular, Parasmaipada
मर्माणिvital spots
मर्माणि:
Karma
TypeNoun
Rootमर्मन्
FormNeuter, Accusative, Plural
ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः
अस्यof him
अस्य:
Sambandha
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
मर्मवित्knower of vital spots
मर्मवित्:
Karta
TypeNoun
Rootमर्मविद्
FormMasculine, Nominative, Singular
परःशतैःwith more than a hundred
परःशतैः:
Karana
TypeAdjective
Rootपरःशत
FormNeuter, Instrumental, Plural
पत्रिभिःwith arrows (feathered shafts)
पत्रिभिः:
Karana
TypeNoun
Rootपत्रिन्
FormMasculine, Instrumental, Plural
इन्द्रविक्रमःhaving Indra-like prowess
इन्द्रविक्रमः:
Karta
TypeAdjective
Rootइन्द्रविक्रम
FormMasculine, Nominative, Singular
तथाthus, in that manner
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
यथाas, just as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Karta
TypeNoun
Rootइन्द्र
FormMasculine, Nominative, Singular
बलम्Bala (the demon) / strength (contextually Bala)
बलम्:
Karma
TypeNoun
Rootबल
FormNeuter, Accusative, Singular
ओजसाwith force, with might
ओजसा:
Karana
TypeNoun
Rootओजस्
FormNeuter, Instrumental, Singular
रणेin battle
रणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootरण
FormMasculine, Locative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
A
Arjuna (Pāṇḍava)
K
Karṇa
I
Indra
B
Bala (Asura)
A
arrows (feathered)

Educational Q&A

The verse highlights disciplined martial discernment: a warrior’s strength is not mere rage but precise knowledge and controlled force. It also frames battlefield action within the epic’s kṣatriya ethos—responding to an opponent’s triumphal pride with decisive, skillful counteraction.

Sañjaya narrates that Arjuna, unable to bear Karṇa’s jubilation, attacks with expert precision. As a ‘marmavit’ (knower of vital points), Arjuna strikes Karṇa’s vulnerable spots with over a hundred arrows, likened to Indra overpowering the Asura Bala in battle.