Shloka 21
अध्याय ९ — कर्णस्य प्रहारः, योधयुग्मनियोजनम्, शैनेय-कैकेययोर्युद्धविन्यासः
पलायमान: कृपणो दीनात्मा दीनपौरुष:,कच्चिन्न निहत:ः शूरो यथान्ये क्षत्रियर्षभा: । सूत! क्या मेरा पुत्र दुःशासन दीनचित्त और पुरुषार्थशून्य होकर कायरके समान भागता हुआ मारा गया। तात! उसने युद्धस्थलमें कोई दीनतापूर्ण बर्ताव तो नहीं किया था। जैसे अन्य क्षत्रियशिरोमणि मारे गये हैं, क्या उसी प्रकार शूरवीर दुःशासन नहीं मारा गया?
palāyamānaḥ kṛpaṇo dīnātmā dīnapauruṣaḥ, kaccin na nihataḥ śūro yathānye kṣatriyarṣabhāḥ | sūta! kiṃ me putro duḥśāsano dīnacitto puruṣārthaśūnyaḥ kāyaravat palāyan hataḥ? tāta! sa yuddhasthale kiṃcid dīnatāpūrṇaṃ vyavahāraṃ na kṛtavān? yathānye kṣatriyaśiromaṇayaḥ hatāḥ, kiṃ tathā śūravīro duḥśāsano na nihataḥ? |
Dhṛtarāṣṭra nói: “Bỏ chạy trong khốn cùng, tinh thần rã rời, khí phách suy kiệt—vị dũng sĩ ấy chẳng lẽ chưa bị hạ sát như những bậc anh hùng kṣatriya khác sao? Hỡi Sūta, hãy nói cho ta: con ta Duḥśāsana có bị giết khi đang chạy trốn như kẻ hèn nhát, lòng nhụt chí và không còn quyết tâm chăng? Con ơi, nó đã không có hành vi đáng thương trên chiến địa, phải không? Như các hào kiệt kṣatriya khác đã ngã xuống, Duḥśāsana dũng mãnh cũng chẳng lẽ không ngã xuống như thế sao?”
धृतराष्ट उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the kṣatriya ideal that death in battle is preferable to disgraceful flight, while also exposing how parental attachment and anxiety can distort judgment—Dhṛtarāṣṭra measures his son’s fate primarily through the lens of honor and reputation rather than moral accountability.
Dhṛtarāṣṭra, hearing reports of heavy losses, anxiously questions Sañjaya about Duḥśāsana. He fears his son may have been killed while fleeing in cowardice and asks whether Duḥśāsana maintained proper battlefield conduct, like other renowned kṣatriya champions who have fallen.