Shloka 81
सर्वदेवगणाश्चापि सर्वभूतानि यानि च । अनयोस्तु प्रभावेण वर्तते निखिलं जगत्
sañjaya uvāca | sarvadevagaṇāś cāpi sarvabhūtāni yāni ca | anayostu prabhāveṇa vartate nikhilaṃ jagat | devaloke athavā manuṣyaloke ko'pi na tayor upamāṃ kartum arhati | devatā ṛṣayaś ca cāraṇāś ca tribhir lokaiḥ sārdhaṃ sarvadevagaṇāḥ samastabhūtāni ca etayor eva niyantraṇe vartante | etayor eva prabhāvena samastaṃ jagat sve sve karmasu pravartate |
Sañjaya nói: “Tất cả các đoàn chư thiên và mọi loài hữu tình—quả thật toàn thể vũ trụ—đều vận hành dưới uy lực của hai vị ấy. Dù ở cõi trời hay giữa loài người, không ai có thể đem ra so sánh với họ. Cùng với chư thiên, các bậc ṛṣi và các ca sĩ thiên giới (cāraṇa), ba cõi, mọi hội chúng thần linh và hết thảy chúng sinh đều ở trong quyền nhiếp trì của họ. Chính bởi ảnh hưởng ấy mà cả thế gian được thúc đẩy chuyển động, mỗi loài bị dẫn vào những hành vi đã định phần cho mình.”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse asserts a vision of cosmic hierarchy: extraordinary leaders (the ‘two’ being praised in context) possess such prabhāva that gods, sages, celestial beings, and all creatures fall within their sphere of governance, and the world’s activity proceeds accordingly—linking authority with the maintenance of order (dharma) and the momentum of karma.
Sañjaya, narrating events to Dhṛtarāṣṭra, offers a eulogistic assessment: he describes two principal figures as unmatched in both divine and human realms, emphasizing that the three worlds and all beings are, as it were, compelled or guided by their influence—heightening the epic’s sense of awe around the central combatants and their world-shaping roles.