Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

कर्णस्य सेनापत्यं, माकरव्यूहः, पाण्डवानामर्धचन्द्रव्यूहः

Karna’s Command; Mākara Formation; Pandava Crescent Counter-Array

महारथ: केकयराजपुत्र: सदश्वयुक्तं च पताकिनं च । रथं समारुहाय कुरुप्रवीर व्यवस्थितो योद्धुकामस्त्वदर्थ,कुरुकुलके श्रेष्ठ वीर! महारथी केकयराजकुमार भी सुन्दर घोड़ोंसे जुते हुए, ध्वजा- पताकाओंसे सुशोभित रथपर आरूढ़ हो आपके लिये युद्ध करनेकी इच्छासे डटा हुआ है

sañjaya uvāca |

mahārathaḥ kekayarāja-putraḥ sad-aśva-yuktaṃ ca patākinaṃ ca |

rathaṃ samāruhya kuru-pravīra vyavasthito yoddhu-kāmas tvad-arthaṃ ||

Sañjaya thưa: Ô bậc anh hùng bậc nhất nhà Kuru, hoàng tử xứ Kekaya—một đại chiến xa—đã lên cỗ chiến xa được thắng bằng những tuấn mã, trang hoàng cờ xí và phướn lệnh; vì đại vương, lòng muốn giao chiến, ông đứng vững trong trận thế.

महारथःa great chariot-warrior
महारथः:
Karta
TypeNoun
Rootमहारथ
FormMasculine, Nominative, Singular
केकयराजपुत्रःthe son of the king of Kekaya
केकयराजपुत्रः:
Karta
TypeNoun
Rootकेकयराजपुत्र
FormMasculine, Nominative, Singular
सदश्वयुक्तम्yoked with good horses
सदश्वयुक्तम्:
Karma
TypeAdjective
Rootसदश्वयुक्त
FormMasculine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
पताकिनम्bannered; having flags
पताकिनम्:
Karma
TypeAdjective
Rootपताकिन्
FormMasculine, Accusative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
रथम्chariot
रथम्:
Karma
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Accusative, Singular
समारुहायhaving mounted
समारुहाय:
TypeVerb
Rootसम्-आ-रुह्
FormAbsolutive (Gerund)
कुरुप्रवीरO foremost hero among the Kurus
कुरुप्रवीर:
TypeNoun
Rootकुरुप्रवीर
FormMasculine, Vocative, Singular
व्यवस्थितःstanding firm; stationed
व्यवस्थितः:
Karta
TypeAdjective
Rootव्यवस्थित
FormMasculine, Nominative, Singular
योद्धुकामःdesirous to fight
योद्धुकामः:
Karta
TypeAdjective
Rootयोद्धुकाम
FormMasculine, Nominative, Singular
त्वदर्थम्for your sake
त्वदर्थम्:
TypeIndeclinable
Rootत्वदर्थ

संजय उवाच

S
Sañjaya
K
Kuru hero (addressed as kuru-pravīra)
K
Kekaya king’s son (kekayarāja-putra)
C
Chariot (ratha)
E
Excellent horses (aśva)
B
Banners/standards (patākā)

Educational Q&A

The verse highlights kṣātra-dharma in practice: disciplined readiness for battle joined with loyalty to one’s leader. Ethical emphasis falls on steadfast commitment and the public, accountable posture of a warrior who takes his place openly in formation “for your sake,” signaling duty-bound allegiance rather than private violence.

Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that a Kekaya prince, described as a mahāratha, has mounted a well-equipped, bannered chariot and is standing prepared in the battle array, eager to fight on behalf of the addressed Kuru hero.