Previous Verse
Next Verse

Shloka 83

कर्णनिधनवृत्तान्तनिवेदनम् | Reporting Karṇa’s Fall to Yudhiṣṭhira

अर्जुन: प्राह गोविन्द क्रुद्धः सर्प इव श्वसन्‌ भगवान्‌ श्रीकृष्णके इस प्रकार पूछनेपर अर्जुनने क्रोधमें भरकर फुफकारते हुए सर्पके समान युधिष्ठिरकी ओर देखकर श्रीकृष्णसे कहा--,त्वमित्यत्रभवन्तं हि ब्रूहि पार्थ युधिष्ठिरम्‌ । त्वमित्युक्तो हि निहतो गुरुर्भवीति भारत पार्थ! तुम युधिष्ठिरको सदा आप कहते आये हो, आज उन्हें “तू” कह दो। भारत! यदि किसी गुरुजनको “तू” कह दिया जाय तो यह साधु पुरुषोंकी दृष्टिमें उसका वध ही हो जाता है

sañjaya uvāca | tvam ity atra bhavantaṃ hi brūhi pārtha yudhiṣṭhiram | tvam ity ukto hi nihato gurur bhavatīti bhārata ||

Sañjaya nói: “Hỡi Pārtha, ở đây hãy gọi Yudhiṣṭhira bằng từ ‘tvam’ (lối ‘ngươi/anh’ thân mật), thay cho ‘bhavān’ cung kính. Vì, hỡi Bhārata, khi một bậc trưởng thượng hay thầy tôn kính bị gọi bằng ‘tvam’, người chính trực xem đó như ngang với việc đánh gục ông ta.”

त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Prathama, Eka
इतिthus (quotative)
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
अत्रhere / in this context
अत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootअत्र
भवन्तम्you (honorific) (as object)
भवन्तम्:
Karma
TypePronoun
Rootभवत्
FormPum, Dvitiya, Eka
हिindeed / for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
ब्रूहिsay / speak
ब्रूहि:
TypeVerb
Rootब्रू (ब्रवीति)
FormLot (Imperative), Madhyama, Eka, Parasmaipada
पार्थO Partha (Arjuna)
पार्थ:
TypeNoun (vocative, proper epithet)
Rootपार्थ
FormPum, Sambodhana, Eka
युधिष्ठिरम्Yudhishthira (as object)
युधिष्ठिरम्:
Karma
TypeNoun (proper name)
Rootयुधिष्ठिर
FormPum, Dvitiya, Eka
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Form—, Prathama, Eka
इतिthus
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
उक्तःhaving been addressed / called
उक्तः:
TypeVerb (past passive participle)
Rootवच्
FormPum, Prathama, Eka, क्त (PPP)
हिindeed
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
निहतःkilled / as good as slain
निहतः:
TypeVerb (past passive participle)
Rootहन्
FormPum, Prathama, Eka, क्त (PPP)
गुरुःa teacher / elder
गुरुः:
Karta
TypeNoun
Rootगुरु
FormPum, Prathama, Eka
भवतिbecomes / is
भवति:
TypeVerb
Rootभू
FormLat (Present), Prathama, Eka, Parasmaipada
भारतO Bharata
भारत:
TypeNoun (vocative, epithet)
Rootभारत
FormPum, Sambodhana, Eka

संजय उवाच

S
Sañjaya
A
Arjuna (Pārtha)
Y
Yudhiṣṭhira
B
Bharata (as a vocative epithet)